Tekst! journalisten » universiteit

Liefde voor zweetvoeten

Elmer van Hest — Mon, 09 May 2011 13:42:14 +0000

9 mei 2011 | Zweetvoeten zijn aanlokkelijk voor malariamuggen. Dat blijkt uit onderzoek van promovendus Remco Suer aan de Wageningen Universiteit. Malariamuggenvrouwtjes gebruiken de voetgeur om de laatste meters naar hun doel te vinden, aldus de universiteit.

Een malariamug kan van tientallen meters afstand mensen opsporen via de kooldioxide in de lucht die wij uitademen. Op weg naar het doelwit laat de mug zich in de laatste meters echter leiden door de geur van bacteriën die op de huid van de voet leven. Die zweetgeur is voor de mug zelfs sterker dan de kooldioxide.

Het onderzoek verklaart waarom muggen niet rond de mond steken, maar vaak bij de enkels en voeten. De Wageningse wetenschapper ziet mogelijkheden het zoekgedrag van de malariamug te verstoren en zo de verspreiding van malaria tegen te gaan.
Malariamug gevoelig voor zweetvoeten

Vrijdag, 06 mei 2011 / 12:25

WAGENINGEN (ANP) – Zweetvoeten zijn aanlokkelijk voor malariamuggen. Dat blijkt uit onderzoek van promovendus Remco Suer aan de Wageningen Universiteit. Malariamuggenvrouwtjes gebruiken de voetgeur om de laatste meters naar hun doel te vinden, aldus de universiteit vrijdag.

Prestatiesport leidt tot gewrichtsslijtage

Marcel Burger — Sat, 02 Apr 2011 08:51:16 +0000

2 april 2011 | Intensief sporten is niet gezond voor de gewrichten. Dat blijkt uit een tienjarige Zweedse studie onder bijna 54.000 lange-afstandsskiërs waarvan de resultaten donderdag bekend zijn gemaakt.

Onderzoekers van de universiteit van Uppsala en het Karolinska-instituut uit Stockholm keken vooral naar artrose, waarbij gewrichtskraakbeen verloren gaat. Bewegingstherapie is een gangbaar medisch advies om de aandoening te voorkomen, maar juist de meest prestatiegerichte langlaufers lopen een drie keer grotere kans op een dunsdanige gewrichtslijtage dat ze operaties moeten ondergaan.

Alle onderzochte skiërs deden een of meerdere keren mee aan de Vasaloppet, een negentig kilometer lange Zweedse skiwedstrijd die ieder jaar in maart wordt gehouden en in Zweden net zo’n hype is als de Elfstedentocht in Nederland. Van de 53.983 proefpersonen hebben er 570 inmiddels een kunstknie of -heup. De geöpereerden zetten bijna allemaal een relatief snelle eindtijd neer. De meer recreatieve skiërs hebben nauwelijks serieuze problemen.

© 31 maart 2011 Marcel Burger voor Wereldwijzerzweden.net

Prikkels moeten het klimaat redden

Elmer van Hest — Mon, 08 Nov 2010 11:31:54 +0000

8 november 2010 | Een wereldwijde coalitie tegen de klimaatverandering heeft nieuwe prikkels nodig. Een coalitie die kosten deelt en deelnemers in staat stelt elkaar te helpen, is de beste optie. Dat stellen onderzoekers Aart de Zeeuw van de Universiteit van Tilburg en Arjan Ruis van onderzoeksbureau EIM. ,,Ons model is een uitgangspunt voor een succesvolle internationale coalitie tegen klimaatverandering”, stelt De Zeeuw.

Internationale afspraken over klimaatverandering komen moeizaam tot stand. De mislukte klimaattop in Kopenhagen in december vorig jaar ligt nog vers in het geheugen en het Verdrag van Kyoto kwam in 1997 ook niet zonder slag of stoot tot stand. Deelnemers aan dat verdrag hebben moeite uitstoot van broeikasgassen te verminderen terwijl andere landen simpelweg niet meewerken. Die landen profiteren wél mee van successen die elders worden geboekt. ,,Die freeriders zijn een groot deel van het probleem”, stelt hoogleraar Milieueconomie Aart de Zeeuw.

Voorwaarden
De Tilburgse wetenschappers zochten naar voorwaarden die ervoor kunnen zorgen dat freeriders in de toekomst wel handtekeningen zetten onder klimaatverdragen. Dat kan door investeringen in milieuvriendelijke alternatieven als zonne-energie en windenergie te verdelen onder de deelnemende landen.

Onderling
Daarnaast moeten landen elkaar onderling kunnen helpen bij terugdringen van emissies. De Zeeuw: ,,Simpele maatregelen zijn goedkoop en hebben veel effect. Om méér milieuwinst te halen, zijn vaak duurdere oplossingen nodig. Veel landen hebben geen geld om eerst de simpele maatregelen te nemen. Industrielanden kunnen die landen helpen bij het behalen van simpele reducties. Zo besparen zij op hun eigen, dure maatregelen maar blijft er wel sprake van wereldwijde reductie. Die onderlinge samenwerking is een tweede voorwaarde.”

Succes
Een met hulp van collega-onderzoekster Rossella Bargiacchi opgesteld rekenmodel bewijst dat een internationale coalitie die aan beide voorwaarden voldoet, stabieler is en ook meer succes boekt in reductie van schadelijke uitstoot. Er zijn meer minder freeriders en minder landen die afhaken.

West-Europa
De onderzoekers lieten het model ook los op verschillende varianten van een coalitie. Een samenwerking waarin in ieder geval de industrielanden van West-Europa, China en Rusland zijn opgenomen, biedt het meeste perspectief. Ook Japan, de Verenigde Staten en landen in Oost-Europa kwamen in de rekenmodellen voorbij.

Deelnemers aan een coalitie die aan de voorwaarden van De Zeeuw en Ruis voldoet, krijgen een goed beeld van de kosten. Ook wordt de verantwoordelijkheid beter verdeeld. Landen die kwetsbaar zijn voor stijging van de zeespiegel, staan er niet langer alleen voor. De Zeeuw: ,,Een internationale coalitie tegen de klimaatverandering heeft die prikkels nodig. Het klimaat heeft er baat bij.”

Succes met herkenning handschriften

Elmer van Hest — Thu, 23 Sep 2010 13:57:08 +0000

23 september 2010 | Handschriften kunnen als zwaardere bewijslast dienen in de rechtbank. Onderzoek van de Nijmeegse Radboud Universiteit maakt het mogelijk, zo maakte de universiteit bekend.

Promovendus kunstmatige intelligentie Ralph Niels leerde de computer handschriften vergelijken. De resultaten zijn beter bruikbaar dan bestaande automatische schriftherkenning, aldus de universiteit.

Dankzij het onderzoek kan de computer handschriften herkennen via algoritmes, voor het uitvoeren van rekenkundige bewerkingen. De gebruikte software en methode zijn voor leken beter te begrijpen en daardoor makkelijker uit te leggen in bijvoorbeeld de rechtzaal. Forensische experts moeten voor de rechtbank altijd uitleggen hoe hun onderzoeksresultaten tot stand kwamen.

De computer kan zo helpen bij het bepalen wie een dreigbrief of zelfmoordbrief heeft geschreven. Een database met handschriften zorgt voor vergelijkingsmateriaal. Een archief met pennenvruchten van verdachten behoort tot de mogelijkheden, aldus Niels.

Voor zijn onderzoek maakte de wetenschapper gebruik van duizenden handschriften, waaronder teksten die werden aangeleverd door het Nederlands Forensisch Instituut (NFI).

Niels werkte ook samen met de Rijksuniversiteit Groningen, waar eveneens onderzoek naar handschriften is gedaan.

Politie en universiteit slaan handen ineen

Elmer van Hest — Thu, 16 Sep 2010 11:10:09 +0000

16 september 2010 | De politieregio Gelderland-Zuid en de Radboud Universiteit vormen samen twee denktanks die het gezag van de politie in de multiculturele samenleving onder de gaan loep nemen en het beeld dat mensen van de politie hebben. Dat maakten de universiteit en de politie bekend.

De samenwerking krijgt vorm in Radboud Honours Academy. Twintig studenten van verschillende studierichtingen krijgen er colleges van docenten en politiemedewerkers over wat de politie in Nederland zou willen en wat wettelijk mag. Dat moet een genuanceerd beeld van de hedendaagse politie opleveren, aldus de universiteit.

Vanaf april volgend jaar vormen de studenten twee denktanks. ,,Het resultaat is hopelijk nieuwe en frisse inzichten”, aldus een woordvoerder van de universiteit. De onderwijsinstelling en de politie ondertekenen later deze maand een overeenkomst.

De gekozen studenten zijn gemotiveerd, verzekert de universiteit. ,,Het gaat om een traject dat zij ‘s avonds naast hun gewone studie volgen”, zegt de woordvoerder. De denktanks krijgen een jaar de tijd om met hun bevindingen te komen.

De Radboud Universiteit wil getalenteerde studenten via de Radboud Honours Academy vroeg in hun opleiding kennis laten maken met de maatschappelijke relevantie van hun opleiding.

Universiteit wil scoren met roze tomaat

Elmer van Hest — Fri, 22 Jan 2010 12:22:23 +0000

22 januari 2010 | De Wageningen Universiteit wil scoren met roze tomaten in China en Japan. De universiteit heeft het gen ontdekt dat tomaten roze kleurt. Veredelingsbedrijven hebben veel belangstelling voor de vondst, meldde de universiteit.

Rode tomaten kent iedereen, maar een genetische mutatie kan ervoor zorgen dat een tomaten roze kleurt. Die mutatie was al in 1925 bekend, maar de oorzaak ervan niet. Wetenschappers van de Wageningen Universiteit ontdekten de boosdoener, een gen dat de aanmaak van flavonoïden blokkeert. Die stoffen hebben een gele kleur en komen voor in de schil van de tomaat. Zonder die stof kleurt de tomaat roze.

De roze tomaat is onbekend in Nederland maar erg populair in landen als China en Japan. Daar worden ze al jaren geteeld, al wisten veredelaars ook niet van de exacte genetische oorzaak. Veredelaars kunnen met de vondst beter inspelen op de behoefte van consumenten in het Verre Oosten.

De onderzoekers die de vondst deden, ontwikkelden anderhalf jaar geleden al een paarse tomaat die extra flavonoïden aanmaakt en positieve gezondheidseffecten liet zien in dierproeven.

Productie griepvaccin kan veel sneller

Elmer van Hest — Wed, 09 Dec 2009 22:44:23 +0000

8 december 2009 | Griepvaccins kunnen in de toekomst tot viermaal sneller worden geproduceerd door een nieuwe productiemethode. Dat blijkt uit promotieonderzoek van wetenschapster Manon Cox van de Wageningen Universiteit. Dat maakte de universiteit bekend.

De gangbare productiemethode voor griepvaccins maakt gebruik van bevruchte kippeneieren. Dat kost tijd, aldus Cox. De nieuwe productiemethode maakt gebruik van een baculovirus dat zich in insectencellen vermenigvuldigt. Die insectencellen maken vervolgens HA-eiwitten aan. Na vaccinatie activeren die eiwitten het menselijke afweersysteem tegen het griepvirus. Het baculovirus kan zich bij mensen niet vermenigvuldigen, aldus Cox.

De gangbare productie van een vaccin kost gewoonlijk drie tot zes maanden. Ook de productie van het vaccin tegen de Mexicaanse griep nam maanden in beslag. Met de nieuwe methode kan een vaccin binnen 45 dagen in commerciële volumes beschikbaar zijn, aldus de Wageningen Universiteit.

De nieuwe methode is succesvol getest op bijna 3500 proefpersonen. Het vaccin blijkt ook afweer te bieden tegen virussen die genetische veranderingen hebben ondergaan. Het nieuwe vaccin is bovendien ook geschikt voor mensen met een ei-allergie.

Cox verwacht dat de nieuwe productiemethode en het daaruit voortvloeiende vaccin begin volgend jaar officieel worden toegestaan in de Verenigde Staten. Europese goedkeuring kan nog zeker 18 maanden op zich laten wachten, omdat bij de productie ook genetische modificatie komt kijken.

De nieuwe methode zal voorlopig bestaan naast de oude productie met behulp van eieren. In de toekomst zal de oude methode wellicht verdwijnen, aldus Cox. De wetenschapster promoveert woensdag aan de Wageningen Universiteit op haar onderzoek.

Meer doden en schade bij minder branden

Elmer van Hest — Wed, 28 Oct 2009 21:24:05 +0000

28 oktober 2009 | Branden richtten vorig jaar in Nederland voor 1 miljard euro schade aan en eisten bijna honderd levens. Dat blijkt uit woensdag gepresenteerde cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het aantal branden viel vorig jaar iets lager uit dan in 2007.

Bij branden waren vorig jaar 97 dodelijke slachtoffers te betreuren. Dat zijn er bijna dertig meer dan in 2007. Onder de doden waren vorig jaar ook drie vrijwillige brandweerlieden. Zij kwamen om door een brand in een scheepswerf in De Punt in Drenthe. In totaal raakten 874 mensen gewond door vuur, onder wie 22 brandweerlieden. In 2007 lag dit aantal op 843.

Nederlandse brandweerkorpsen rukten vorig jaar ruim 45.000 keer uit om een brand te bestrijden, tegen 43.000 maal in 2007.

Het merendeel van de 97 doden viel bij branden in huizen. De Nederlandse Vereniging voor Brandweerzorg en Rampenbestrijding (NVBR) en het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid Nibra (NIFV) gaan woningbranden onderzoeken. Het onderzoek moet inzicht geven in trends en leiden tot effectieve voorlichting. Bij het meerjarige onderzoek zijn zes regionale onderzoeksteams betrokken.

Volgens René Hagen, lector brandpreventie van het NIFV, moet de rijksoverheid haast maken met regels over vlamvertragende middelen in gestoffeerde meubels. Vooral televisies en gestoffeerd meubilair dragen bij aan snelle verspreiding van vuur. De Europese Commissie besloot eerder dit jaar al dat alle in Europa verkochte televisies vanaf volgend jaar een onbrandbare kast moeten hebben.

Stoelen in bioscopen en in vliegtuigen bevatten wel vlamvertragers, aldus Hagen. In Ierland en Groot-Brittannië leidt het gebruik van vlamvertragers in meubels al tot aanzienlijk minder doden door woningbranden.

In totaal ontving de brandweer afgelopen jaar 70.000 loze alarmen, waarvan het merendeel afkomstig was van brandmelders. De loze brandmeldingen zijn een ,,doorn in het oog” van de de NVBR. Sinds 1990 is het aantal valse alarmen verdrievoudigd, stelt de vereniging.

Betere techniek, het uitdelen van boetes en het geven van voorlichting aan gebruikers hebben niet geholpen, stelt NVBR-bestuurslid Elie van Strien. De loze meldingen gaan volgens haar ten koste van de motivatie bij de brandweer. Ook de veiligheid is volgens Van Strien in geding.

Een groot deel van de 1 miljard euro schade kwam vorig jaar voor rekening van de Technische Universiteit Delft. Een brand verwoestte daar in mei 2008 het faculteitsgebouw bouwkunde en veroorzaakte voor 140 miljoen euro schade.

Wetenschap mikt op basisscholen

Elmer van Hest — Thu, 27 Aug 2009 09:24:09 +0000

24 augustus 2009 | In Nijmegen is deze week een nieuwe samenwerking tussen onderwijsinstellingen van start gegaan in de vorm van het Wetenschapsknooppunt Radboud Universiteit Nijmegen (WKRU). In het wetenschapsknooppunt ontwikkelen jonge wetenschappers samen met docenten uit het basisonderwijs en pabostudenten lesmateriaal voor kinderen op de basisschool, aldus de initiatiefnemers.
Het knooppunt wil kinderen van 6 tot 12 jaar aanzetten tot experimenterend en onderzoekend leren. De Radboud Universiteit selecteert jaarlijks de wetenschappers met de beste, boeiendste of belangrijkste wetenschappelijke doorbraken. Via het knooppunt leren onderzoekers mensen er met behulp van mensen van de pabo in een begrijpelijke taal communiceren over hun onderzoek. Dat moet leiden tot lesprogramma’s en -materiaal voor de basisschool.
Bij het wetenschapsknooppunt zijn vooral jongere onderzoekers van de universiteit en pabostudenten actief. Leerkrachten uit het basisonderwijs kunnen er hun wetenschapskennis bijspijkeren. Ook zijn er zomerkampen voor gemotiveerde of talentvolle leerlingen uit het basisonderwijs en gaan schoolklassen op werbezoek bij de Radboud Universiteit.
Staatssecretaris van Onderwijs Sharon Dijksma maakte maandag in Nijmegen kennis met het wetenschapsknooppunt, dat het eerste in zijn soort in Nederland is. Het ministerie subsidieert het Nijmeegse initiatief vanuit het excellentieprogramma voor het onderwijs. Dat programma moet talenten in het onderwijs stimuleren.

‘Volledige bescherming tegen malaria mogelijk’

Elmer van Hest — Tue, 04 Aug 2009 14:05:38 +0000

29 juli 2009 | Volledige bescherming tegen malaria is mogelijk. Dat stellen wetenschappers van het Universitair Medisch Centrum St Radboud (UMC) in Nijmegen na onderzoek met hulp van proefpersonen die zich vrijwillig aan malaria lieten blootstellen.

De vrijwilligers werden besmet met malaria, terwijl zij het antimalariamiddel chloroquine kregen. De onderzoekers constateerden een goede afweerreactie bij de proefpersonen, die geen ziekteverschijnselen vertoonden. Enkele maanden later namen de wetenschappers nogmaals de proef op de som. De vrijwilligers werden opnieuw blootgesteld aan malariaparasieten. Ook nu werden zij niet ziek door de opgebouwde afweerreactie. Volgens de onderzoekers is een groep afweercellen, de zogeheten multifunctionele T-cellen, belangrijk voor de beschermende afweerreactie.

De studie bewijst dat het mogelijk is om op efficiënte wijze volledige bescherming tegen malaria op te bouwen, aldus de wetenschappers, die er een ,,hoopvol uitgangspunt voor een toekomstig effectief malariavaccin” in zien. De onderzoeksresultaten staan in medisch-wetenschappelijk tijdschrift The New England Journal of Medicine.

Malaria behoort tot de ernstigste infectieziekten in de wereld. Jaarlijks sterven meer dan een miljoen mensen aan de gevolgen van de ziekte. Afrika telt de meeste slachtoffers. Vooral jonge kinderen zijn slachtoffer door het ontbreken van een goede afweerreactie.

‘Motivatie helpt militair met omgang doodsdreiging’

Elmer van Hest — Sun, 07 Jun 2009 11:53:50 +0000

7 juni 2009 | Gemotiveerde militairen kunnen tijdens een uitzending naar gevaarlijke gebieden beter omgaan met doodsdreiging dan soldaten met een slechte motivatie. Dat stelt militair psycholoog Coen van den Berg na onderzoek aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Van den Berg, luitenant-kolonel bij de Koninklijke Landmacht, onderzocht de psychologische mechanismen die zorgen dat militairen mentaal overeind blijven in gevaarlijke situaties. Het beeld dat militairen tijdens uitzending hebben van de lokale bevolking, wordt negatief beïnvloed door dreiging. Soldaten met een sterke motivatie reageren juist minder negatief. Van den Berg: ,,Waar militairen geneigd zijn om zich af te zetten tegen de lokale bevolking als afweermechanisme, zorgt motivatie voor binding.”

Militairen op uitzending onderdrukken doodsgerelateerde gedachten meer dan hun collega’s thuis in de kazerne. Ook hechten zij meer aan groepsgebonden waarden en normen. Dat blijkt uit onderzoek onder de soldaten op missie en onder soldaten in de kazerne.

Een militair die kan omgaan met risico’s, is bovendien eerder bereid tot samenwerking met militairen uit andere landen. Dat blijkt uit onderzoek onder defensiepersoneel in Kabul, waar dreiging constant was. ,,Militairen moeten niet alleen formeel kunnen samenwerken, maar daarbij ook kunnen accepteren dat er risico’s zijn. Dat is een belangrijk punt in de opleiding en voorbereiding”, aldus Van den Berg.

Het beeld dat militairen hebben van zichzelf, hun werk en hun missie is van invloed op hun reactie bij gevaar. Hoe hoger het risico om te sneuvelen, hoe meer militairen hun gedrag aanpassen om te voldoen aan de waarden en normen die onder soldaten belangrijk zijn. Zij bieden hulp en beschermen hun kameraden. Militairen doen dat om een soort onsterfelijkheid te behalen, zegt Van den Berg. ,,Mochten ze het leven laten, dan blijven hun kameraden hen positief herinneren.” De wetenschapper onderzocht onder meer de reacties van Nederlandse militairen in Irak en Afghanistan. Hij promoveert op 16 juni aan de Nijmeegse Radboud Universiteit op zijn onderzoek.